Көчмөн дүйнөтаанымы: Боз үйдүн философиясы жана улуттук ашкана
Кыргыз элинин жашоо ыңгайы табият менен эриш-аркак өнүккөн. Боз үй — жөн гана турак жай эмес, ааламдын кичирейтилген модели.
Көчмөн калктын турак жайы болгон кыргыз боз үйү — миңдеген жылдар бою катаал тоо шартында сыналган архитектуралык керемет. Аны бир-эки сааттын ичинде чечип, ат-төөгө жүктөп, башка жайлоого алып кетүүгө болот. Ал эми анын формасы бороон-чапкынга туруктуу келет.
Түндүк — аалам менен байланыштын символу
Боз үйдүн эң жогорку бөлүгү — түндүк. Ал бир эле учурда жарык берүүчү терезе, түтүн чыгуучу мор жана үй-бүлөнүн бүтүндүгүнүн символу болуп саналат. Түндүктөн түшкөн күндүн нуруна карап убакытты так аныкташкан.
«Түндүгүң бийик, керегең бек болсун» — кыргыз элинин эң ыйык каалоо-тилектеринин бири.
Жайлоо тамак-ашы: Кымыз жана курут
Көчмөн турмуштун негизи — мал чарбачылыгы. Жайлоодо жасалган сары май, каймак, сүзмө жана курут адамга күч-кубат тартуулайт. Ал эми бээнин сүтүнөн ачытылган кымыз — илгертен бери дарылык касиети жогору бааланган улуттук суусундук.
Бүгүнкү күндө Соң-Көл, Таш-Рабат же Суусамыр өрөөндөрүнө барган ар бир саякатчы боз үйдө түнөп, накта көчмөн жашоосунун жылуулугун сезе алат.
Көчмөн маданияты боюнча экспедицияга кызыгасызбы?
Бизге жазыңыз